IK BEN DE WARE WIJNSTOK

zondag 2 mei 2021
5de zondag van Pasen – B
Handelingen 9:26-31,
1 Johannes 3:18-24 en
Johannes 15:1-8
Ambro Bakker s.m.a.

Ik ben de ware wijnstok

De wijngaardenier, de wijn­stok, ranken, vruchten dragen. Het zijn beelden waarmee we in ons dagelijks leven niet zo vertrouwd zijn. Hoe anders was dat ten tijde van Jezus, waarin de mensen woonden te midden van talloze wijngaar­den. Sterker nog: voor de Jo­den is dit het beeld van vruchtbaarheid en staat sym­bool voor het beloofde land. Maar ook van Gods zorg voor het volk en zijn teleurstel­lingen over zijn volk. Kortom: de wijnstok hing niet voor niets boven de ingang van de tempel van Jeruzalem!

Trouwens, in vele warme landen bloeit de wijnstok welig en de vruchten schenken een krachtige, aangename en – bij overdadig gebruik – benevelde drank. De wijnstok was daarom in het oude oosten een sprekend beeld van welvaart en rijkdom. In het Tweestromenland was de wingerd zelfs identiek met ‘levenskruid’. De wijngaard en de aanplant waren Bijbelse beelden voor het uitverkoren volk. Ze schrijft de profeet Jesaja: ‘Ja, de wijngaard van Jahwe der hemelse machten is Israëls huis, zijn bevoorrechte planten zijn de mensen van Juda (5:7).

In het evangelie van vandaag wordt dit beeld verder uitgewerkt om de verbondenheid uit te drukken die er dient te bestaan tussen God, Jezus Christus en zijn leerlingen. Jezus is de ware wijnstok, de leerlingen zijn de ranken en God is de zorgzame wijngaardenier. Los van de wijnstok hebben de wijnranken geen enkele waarde, ze verdorren en hebben geen toekomst. En als dit beeld in Jezus doortrekt, komen we al snel tot de conclusie: los van Christus verdorren we en hebben we geen toekomst. Christenen, die niet leven van hun verbondenheid met de verrezen Heer, zijn aan het verdorren. We hebben dan geen voeling met de bron van hun leven. Met andere woorden: als je in je leven niet verbonden met Jezus Christus, zullen we niets van zijn Blijde Boodschap begrijpen en beleven, laat staan uitdragen naar anderen.

Jezus zelf gebruikt de messiaanse symboliek ten volle in de gelijkenis van de wijngaard. Een landeigenaar legde die aan, verpachtte hem aan wijnbouwers, zond dienaren om de opbrengst te halen: de dienaren werden vermoord of mishandeld. Tenslotte zond hij zijn zoon, maar de wijnbouwers zeiden: ‘dat is de erfgenaam: laten we hem om het leven brengen en ons zijn erfenis toe-eigenen. Ze grepen hem vast, wierpen hem de wijngaard uit en doodden hem (Matteüs 21:33-41). En Jezus past de symboliek op zichzelf toe, wanneer Hij in zijn tweede afscheidsrede zegt: ‘Ik ben de ware wijnstok en mijn Vader is de wijnbouwer, Elke rank aan Mij die geen vrucht draagt, snijdt Hij af en elke rank die wel vrucht draagt zuivert Hij, opdat zij meer vrucht dragen: Blijf in Mij, dan blijf Ik in u. Zoals de rank geen vrucht kan dragen uit zichzelf, maar alleen als zij aan de wijnstok blijft, zo gij evenmin, als hij niet blijft in Mij. Ik ben de wijnstok, gij zijt de ranken. Wie in Mij blijft, terwijl ik blijf in hem, die draagt veel vrucht, want los van Mij kunt ge niets (Johannes 15:1-5). Jezus als de wijnstok.

Ik weet niet of u ooit een wijnstok, die maar liefst 200 kilo druiven kan opleveren, goed hebt bekeken. Bij een andere struik zijn de takken duidelijk van de stam te onderscheiden en precies af te snijden. Bij een wijnstok niet: daar lopen de vezels van de stam over in de ranken. Stam en ranken zijn niet te onderscheiden: je kunt niet zeggen waar de stam ophoudt en waar de ranken beginnen. Zo onafscheidelijk wil Jezus met ons verbonden zijn.

Het kernwoord van de parabel is ook het woord blijven. Het komt vandaag acht keer in het evangelie voor. Blijf in Mij! Als korte hamerslagen worden die woorden in onze geest gehamerd: blijf in Mij! Dat is de voorwaarde om vruchten te kunnen dragen, want los van de Verrezen Heer kunnen wij niets, dan zijn we als dor hout dat nergens meer voor deugt dan om te worden weggeworpen. Dat blijven in Jezus gaat bovendien niet zozeer van ons uit, het is veel meer: je laten dragen door Hem. In Jezus blijven betekent ook dat je je openstelt voor elkaar.

Het evangelie zegt ons je bent pas goed in elkaar verankerd, als je verankerd bent in de ware wijnstok, Jezus Christus. Zitten we zó los aan de stam, dat wij gemakkelijk zijn af te breken? Of zijn we zo met onze stam, onze wortels, Jezus Christus en zijn evangelie verbonden, dat we niet van God te scheiden zijn, ook niet om momenten waarop het evangelie ons wat minder gemakkelijk uitkomt. Verbonden blijven met onze evan­gelische wortels, dat is de opdracht waar we voor staan. Het ligt voor de hand, dat het beeld van de wijnstok de kerkvaders en kerkleraren voortdurend heeft beziggehouden. De geloofsgemeenschap zelf is bij hen de wijnstok, die zich vertakt over alle landen en zijn ranken strekken zich uit tot de zee.

Dit weekend en de volgende twee weekeinden horen wij gedeeltes uit de afscheidsrede van Jezus. Volgende week staan vriendschap en liefde centraal. Vandaag hoorden we waar de wortels liggen van elke vriendschap en elke liefde. Die vind je in de ware wijn­stok, met wie wij verbonden mogen blijven: om honderdvoudig vruchten voort te bren­gen.

Ambro Bakker s.m.a.
Deken van Amsterdam
St. Augustinus en Noorddamcentrum

EEN VAN HART EN EEN VAN ZIEL

zondag 11 april 2021
Tweede zondag van Pasen – B;
Zondag van de Goddelijke Barmhartigheid
Handelingen 4:32-35, 1 Johannes 5:1-6 en
Johannes 20:19-31
Ambro Bakker s.m.a.

vloeiende muziek

De zondag na Pasen is de achtste dag en vormt de afsluiting van de paasweek. De luiken gaan dicht. Daarom heet deze zondag Beloken Pasen. Paus Johannes Paulus II heeft deze zondag uitgeroepen tot zondag van de Goddelijke Barmhartigheid, Je­zus is immers verrezen om Gods barmhartigheid te tonen. Als christenen volharden wij in het geloof in de vergeving van de zonden, de verrijzenis van het lichaam en het eeuwig leven. Van gesloten deuren vol angst naar geopende deuren van Gods liefde naar de wereld.

Lees “EEN VAN HART EN EEN VAN ZIEL” verder

LEVEN IS TOCH OVERWINNEN

zondag 4 april 2021
Hoogfeest van Pasen – B
Handelingen 10:34a+35-43,
Kolossenzen 3:1-4 en
Johannes 20:1-9
Ambro Bakker s.m.a.

Paasmorgen

De liturgische kalender laat ons vandaag de keuze tussen twee verschillende Paas­evangelies, en wel die van Johannes en die van Marcus. Ze vertellen beiden het verrijzenisverhaal maar doen dat op hun eigen manier.

De meer toegankelijke tekst van het Jo­hannes heeft mijn voorkeur. Dit evan­gelie eindigt met een ‘happy End’. De tekst van Marcus eindigt met het weg­vluchten van de vrouwen die naar het graf gekomen waren. Ze trekken weg omdat ze bang zijn. Dat einde was zo onbevredigend, dat er pas later aan het einde van Marcus nog een stukje werd toegevoegd! Maar nogmaals: boeiend, maar ingewikkeld om het Paasevangelie van Marcus te nemen, maar zoals de meesten, kies ik vandaag ook maar voor het Paasevangelie van Johannes.

Lees “LEVEN IS TOCH OVERWINNEN” verder

DE HEER IS WAARLIJK VERREZEN

3 en 4 april 2021 
Paaswake en Pasen
Genesis 1:1-2:2, Jesaja 55: 1-11 en 
Marcus 16: 1-7

Doornenkroon met nagelen

Eergisteren, op Witte Donderdagavond werd voor de elfde keer ‘The Passion’ uitgezonden. Vanwege de coronamaatregelen werd vorig jaar The Passion uitgezonden vanuit het Mediapark in Hilversum. Dit jaar kwam de uitzending van The Passion vanuit de Munsterkerk in Roermond. In de laatste 10 jaar zijn er miljoenen en miljoenen mensen die met ingehouden adem het Lijdensverhaal van Jezus Christus volgen.

Lees “DE HEER IS WAARLIJK VERREZEN” verder

HET UUR IS GEKOMEN, HET IS ZO VER

zondag 21 maart 2021
5e zondag van de Veertigdagentijd – B
Jeremia 31:31-34, Hebreeën 5:7-9
en Johannes 12:20-33

Als je de Johannestekst van van­daag leest is het duidelijk dat het gaat over een keerpunt in het leven van Jezus. Hij zegt het nu zelf met evenveel woorden: ‘Nu is het uur aangebroken, het is zover’. Het is alsof alles heeft staan wachten op dit ogenblik. Jezus gaat richting zijn levenseinde. Hoe staat Jezus daartegenover? We moeten niet te gemakkelijk denken dat Hij dat zomaar aanvaardde. Het evangelie schetst een scene die zich een paar dagen voor Goede Vrijdag afspeelt. Steeds duidelijker is bij Hem het besef gegroeid, dat Hij gearresteerd zal worden en om het leven gebracht. Heel menselijk roept dat angst bij Hem op. ‘Mijn ziel is ontroerd’, zegt Hij. Eigenlijk is dat te mooi vertaald. In de oor­spronkelijke tekst staat een woord dat betekent dat Hij in verwarring is geraakt, innerlijk geschokt, verbijsterd.

Lees “HET UUR IS GEKOMEN, HET IS ZO VER” verder

HET HUIS VAN MIJN VADER IS GEEN MARKTHAL

zondag 7 maart 2021 
3e zondag van de Veertigdagentijd – B
Exodus 20:1-17, I Korintiërs 1:22-25 en 
Johannes 2:13-25
Ambro Bakker s.m.a.

Jezus reinigt de tempel

Vandaag horen we hoe Jezus de geldwisselaars uit de tempel jaagt. Het gaat dus over iets belangrijks. Het gaat over geld. Dat is blijkbaar belangrijk, want daar draait bijna al­les om, ook in onze tijd. En hoe belangrijk geld is, blijkt uit de vele spreekwoorden die met geld te ma­ken hebben. Ik zal er een paar noe­men. We zeggen vaak: tijd is geld, of zonder geld geen geluk, alles is waar naar zijn geld. Je kunt ook bulken van het geld. Soms zeg je: dat is geen geld. Je kunt zelfs eieren kiezen voor je geld, en het geld dat stom is maakt recht wat krom is. Je kunt ook je geld over de balk smijten of in het water gooien, want geld maakt niet altijd gelukkig

Lees “HET HUIS VAN MIJN VADER IS GEEN MARKTHAL” verder

GEDAANTEVERANDERING

zondag 28 februari 2021 
2e zondag van de Veertigdagentijd – B
Genesis 22:1-2+9a+10-13+15-18, 
Romeinen 31b-34 en 
Marcus 9:2-10
Ambro Bakker s.m.a.

Jezus op de berg Tabor: gedaanteverandering

Vandaag horen wij hoe Jezus van gedaante veran­derd. Wat betekent dat ‘van gedaante veranderen?’ Nou is het woord gedaanteverandering ons eigenlijk heel bekend. Als bijvoorbeeld twee men­sen trouwen, dan gebeuren er dingen die anders nooit gebeuren. De bruid draagt een wolk van een jurk, waarin soms amper te lopen is. Duurder dan alle andere jurken die ze eventueel heeft, maar wel voor slechts één dag. De bruidegom draagt iets dat nog weleens bij een ander feest dienst kan doen, maar verder niet.

Lees “GEDAANTEVERANDERING” verder

EEN NIEUWE LEER MET GEZAG

zondag 31 januari 2021
4e zondag door het jaar – B
Deuteronomium 18:15-20 ,
1 Korintiërs 7:32-35 en
Marcus 1:21-28
Ambro Bakker s.m.a.

Jezus in de synagoge van Kafarnaüm

Vandaag en ook volgende week zondag horen wij dat Jezus alle aandacht heeft voor zieke mensen. Vandaag gaat het over iemand die ver over zijn toeren is geraakt, en volgende week zondag zullen we horen dat Jezus de schoonmoeder van de paus geneest. Nee, ik bedoel niet de schoonmoeder van Paus Franciscus, want die heeft geen schoonmoeder als ik tenminste goed geïnformeerd ben! Nee, het was in die tijd, waarin ook de eerste pausen nog getrouwd en eerzame huisvaders waren!

Lees “EEN NIEUWE LEER MET GEZAG” verder

MAG HET IETSJES MEER ZIJN?

zondag 24 januari 2021
3e zondag door het jaar – B
Jonas 3:1-5+10, 1 Korintiërs 7:29-31 en
Marcus 1:14-20
Ambro Bakker s.m.a.

De afgelopen week vertelde een van mijn nichtjes dat ze in de keuken het eten aan het klaarmaken was, toen ze het verdacht stil vond in de huiskamer. Ze ging maar eens kijken. En daar zat haar zoon van zes, die zat te vissen in de goudvissenkom. Hij had van een stokje en een touwtje een hengel gemaakt. Aan het einde van het touw had hij een half sneetje brood gebonden. Die poging was blijkbaar al verschillende keren mislukt, want de oppervlakte van het water lag bezaaid met brood. En hij snapte niet waarom de goudvissen niet wilden toehappen En gelukkig maar dat mijn nichtje er op tijd bij was. Ze viste het brood uit de vissenkom, zodat de beestjes weer wat verse zuurstof konden krijgen!

Het evangelie gaat vandaag ook over vissers. Zij lieten op uitnodiging van Jezus hun hengel in de steek en volgen hem. Vissers van mensen zullen ze zijn. Dat klinkt een beetje onsympathiek: vissers van mensen! Want wie van ons laat zich graag vangen? Wie van ons wil graag terechtkomen in andermans strikken? En hoeveel strikken staan er dagelijks niet opgesteld. Je moet op je hoede zijn, want we willen elkaar graag vangen, elkaar gevangennemen in plaats van opvangen. Vangen betekent: de baas spelen, de macht in handen hebben, de ander onder de knie hebben.

Lees “MAG HET IETSJES MEER ZIJN?” verder